Ο χωρικός σχεδιασμός στο σύμπαν των υπολογιστικών διαδικασιών

O Stephen Wolfram δημιουργός του δημοφιλούς υπολογιστικού λογισμικού Mathematica,  σε πρόσφατη ομιλία του στο πλαίσιο της ομάδας του Edge (https://www.edge.org/memberbio/stephen_wolfram)  με τίτλο Mining the Computational Universe, σημειώνει ότι οι πολύπλοκες υπολογιστικές διαδικασίες είναι ευρύτατα διαδεδομένες στη φύση και ενσωματώνονται όλο και πιο συχνά σε πολλά ανθρώπινα επιτεύγματα. Έτσι, σε πρώτο επίπεδο, ο Wolfram  θεωρεί ότι η πραγματική πρόκληση είναι να επιλέξει κανείς τις κατάλληλες υπολογιστικές διαδικασίες προκειμένου να αυτοματοποιήσει την βέλτιστη πραγματοποίηση κάποιας συγκεκριμένης ανθρώπινης επιδίωξης.

Στη συνέχεια όμως διαπιστώνει ότι  οι ίδιες οι ανθρώπινες επιδιώξεις δεν μπορούν να αυτοματοποιηθούν μέσω υπολογιστικών διαδικασιών. Το γεγονός αυτό συνεπάγεται ότι μόνον εφόσον προηγηθεί η επιλογή κάποιου σκοπού μπορεί στη συνέχεια να αυτοματοποιηθεί η πρασγματοποίηση του. Στην ίδια συνάντηση η Alison Gopnik συμπληρώνει ότι υπάρχουν ισχυρές ενδείξεις ότι όχι μόνο δεν είναι εύκολο να γνωρίζουμε τις ανθρώπινες επιδιώξεις αλλά και αν ακόμα συγκεντρώσουμε όλες τις ενδεχόμενες επιθυμίες μας δεν υπάρχει τρόπος να βελτιστοποιήσουμε την ταυτόχρονη ικανοποίηση όλων μέσα σε ένα δεδομένο σύστημα. Φαίνεται δηλαδή πως βρισκόμαστε σε ένα ηθικό αδιέξοδο όπου δεν γνωρίζουμε και δεν μπορούμε να ανταποκριθούμε σε όλα όσα είναι ηθικά σημαντικά.

Η αντιστοιχία με τα προβλήματα που αντιμετωπίζει ο χωρικός σχεδιασμός σε όλα τα επίπεδα είναι εντυπωσιακή. Υπάρχουν τεχνικές συγκέντρωσης, ανάλυσης και αξιολόγησης δεδομένων. Υπάρχουν μέθοδοι παρακολούθησης και αναπροσαρμογής της υλοποίησης των σχεδιαστικών προτάσεων. Όμως δεν υπάρχουν εύκολες και πειστικές απαντήσεις για την επιλογή των επιδιώξεων που προωθούν αυτές οι σχεδιαστικές προτάσεις.

Φαίνεται ότι θα πρέπει να εγκαταλείψουμε την εμμονή στην προσδοκία ότι θα μπορέσουμε κάποτε να χρησιμοποιήσουμε την τεχνητή νοημοσύνη έτσι ώστε να αυτοματοποιήσουμε το σύνολο ή ένα μεγάλο μέρος της οικονομικής, κοινωνικής και πολιτικής ζωής προκειμένου να οδηγηθούμε σε καλύτερες ή/και πιο αποτελεσματικές λύσεις. Θα πρέπει επίσης να αναστοχαστούμε πάνω στη διαμόρφωση των ίδιων των επιδιώξεων μας. Θέλουμε να ενσωματώσουμε ένα μέρος τους σε αυτοματοποιημένες διαδικασίες τεχνητής νοημοσύνης; Ποιοι, πότε και για ποια χρονική διάρκεια μπορούν να πάρουν τέτοιου είδους αποφάσεις; Η απάντηση θα πρέπει να αναζητηθεί μάλλον σε επιλογές που υιοθετούν ευέλικτες  διαδικασίες συμμετοχής και μορφές σταδιακού και μικρής κλίμακας σχεδιασμού. Κάθε κίνηση σε αντίθετη κατεύθυνση, όπως για παράδειγμα στην αποδοχή συνολικών, μακροχρόνιων, δεσμευτικών, αυταρχικών και αυστηρά ιεραρχημένων λύσεων φαίνεται πώς περιορίζει την εξελικτική προσαρμοστικότητα που αποτελεί πιθανώς τη μοναδική δικλείδα ασφαλείας ότι οι ανθρώπινες επιδιώξεις θα εξακολουθήσουν να λαμβάνονται υπόψη μέσα στο σύμπαν των ευρύτατα διαδεδομένων και διάχυτων φυσικών και τεχνητών υπολογιστικών διαδικασιών.

 

Σ