Το Nordregio Magazine  (https://nordregio.org/nordregio-magazine/#) αφιέρωσε το 3ο τεύχος του 2020 στις προοπτικές ανάκαμψης των περιφερειών μετά την πανδημία του COVID-19. Η ευρωπαϊκή έκδοση του Politico  (https://www.politico.eu/article/the-death-of-the-city-coronavirus-towns-cities-retail-transport-pollution-economic-crisis/) εξετάζει την  κατάσταση στις πόλεις μετά την πανδημία με τον αποφαντικό τίτλο «The Death of the City”. Όσα αναφέρονται στις δυο αυτές περιπτώσεις αντανακλούν τις πολλαπλές και συνεχείς προσπάθειες κατανόησης και προσαρμογής των κοινωνιών στη νέα πραγματικότητα που διαμορφώνεται από την πανδημία.  Η σύνδεση με τον χωρικό σχεδιασμό είναι άμεση καθώς εστιάζουν στη διάγνωση και επίλυση προβλημάτων που αλλάζουν τις σχέσεις των ανθρώπων με τον χώρο.

Κάποιες κοινές διαπιστώσεις αναδεικνύουν ότι σχεδόν κάθε τεχνολογική, κοινωνική ή περιβαλλοντική αλλαγή επιδρά στις διαδικασίες χωρικού σχεδιασμού αλλάζοντας τα δεδομένα που δημιουργούν τα προβλήματα και τις προϋποθέσεις που επιτρέπουν  την επίλυση τους. Το Politico αναφέρεται στην πτώση της Σιένα που ακολούθησε την πανδημία πανώλης του 1348 που άλλαξε τον χάρτη και τις διαδρομές της ευρωπαϊκής και παγκόσμιας ιστορίας. Το Nordregio αναζητά τρόπους διατήρησης της κινητικότητας και της ανθεκτικότητας των περιφερειών.  Και οι δυο παραπάνω πηγές αναρωτιούνται μεταξύ άλλων για τις δυνατότητες και τις συνέπειες της τήλε-εργασίας στη διασπορά του πληθυσμού και την αναδιάρθρωση των αγορών εργασίας.

Τα παραδείγματα, ανεξάρτητα από την κλίμακα και το πρόσημο τους, είναι αναρίθμητα: τεχνολογικές αλλαγές όπως ο ηλεκτρισμός και η αυτοκίνηση είχαν συνέπειες αντίστοιχης εμβέλειας με το διαδίκτυο και την ψηφιοποίηση. Οι πόλεμοι και η εξάπλωση αλλά και η καταπολέμηση πολλών ασθενειών το ίδιο. Αλλά και οι θεωρίες και οι πρακτικές για την οικονομία, την εκπαίδευση, την κατανάλωση ανατρέπουν συνεχώς τις ισορροπίες συχνά πριν καν σταθεροποιηθούν σε όλα τα επίπεδα. Οι σεισμοί, οι φωτιές και οι πλημμύρες συνοδεύουν την ιστορική εξέλιξη και αποτελούν προοίμιο της κλίμακας των φυσικών φαινομένων που αναμένεται να προκαλέσει η επιτάχυνση της κλιματικής αλλαγής. Ότι μοιάζει να είναι σταθερό διαλύεται στο αέρα. Η αέναη προσπάθεια προσαρμογής στις αλλαγές είναι η ίδια η διαδικασία της εξέλιξης.

Οι ομοιότητες της διαδικασίας δεν εξαφανίζουν τις ιδιαιτερότητες των συγκεκριμένων φαινομένων και των τρόπων προσαρμογής σε αυτά. Εδώ βρίσκεται και το ενδιαφέρον για την πανδημία του COVID-19. Το γεγονός ότι πρόκειται για ασθένεια δείχνει πόσο ευάλωτη είναι η βιολογική υπόσταση του είδους. Το γεγονός ότι εμφανίζεται μετά από μια μακρά σειρά θεαματικών εξελίξεων στην ιατρική και τη βιολογία κλονίζει την αντίληψη ότι η επιστήμη ελέγχει τα φαινόμενα της ζωής. Το γεγονός ότι βυθίζει την κινητικότητα σε μια εποχή έντονης παγκοσμιοποίησης ανατρέπει γεωπολιτικές και οικονομικές ισορροπίες και προβλέψεις. Το γεγονός ότι προσωρινά μπορεί να καταπολεμηθεί μόνο με κοινωνική αποστασιοποίηση εξαφανίζει την πολιτιστική, κοινωνική και οικονομική δυναμική μεγάλων εθνικών, διεθνών και τοπικών εκδηλώσεων  Είμαστε μπροστά σε μια ακόμα έξαρση δημιουργικής καταστροφής που είναι η ίδια η εξέλιξη και το βασικό αλλά ακόμα άγνωστο ζητούμενο είναι οι μορφές που θα πάρουν τα προβλήματα και οι λύσεις που θα δοθούν για την προσαρμογή των κοινωνιών. Οι πόλεις δεν θα πεθάνουν παρά μόνο κάποιες από τις μορφές με τις οποίες τις γνωρίσαμε. Οι περιφέρειες θα ανασυνταχθούν αξιοποιώντας τις διαθέσιμες ικανότητες και πόρους, Ο χωρικός σχεδιασμός μπορεί να συμβάλει ουσιαστικά καθώς το βασικό του αντικείμενο είναι να σχεδιάζει για ένα άγνωστο μέλλον.